Nhồi máu cơ tim là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trong các bệnh lý về tim mạch. Đây là trường hợp cấp cứu nguy hiểm với tỉ lệ 30% trường hợp tử vong đột ngột trước khi nhập viện. Bệnh nhân và người thân cần trang bị kiến thức phòng ngừa nguy cơ tử vong từ bệnh lý nhồi máu cơ tim.
Nhồi máu cơ tim là gì
Quả tim chúng ta giống như một cái bơm, có nhiệm vụ bơm máu đi khắp cơ thể và được nuôi dưỡng bằng một hệ mạch máu gọi là hệ mạch vành. Khi mạch vành bị tắc sẽ làm ngưng trệ dòng máu đến nuôi dưỡng cơ tim, tim không được cung cấp máu sẽ dẫn đến hoại tử gây tử vong (nhồi máu cơ tim). Điều này thường xảy ra ở đoạn động mạch vành trái trong đó khoảng 40% trường hợp bị tắc mạch ở nhánh liên thất trước và 25% là ở nhành mũ trái.
Có 2 nguyên nhân chính gây tắc mạch vành: mảng xơ vữa và cục máu đông. Ở bệnh nhân nhồi máu cơ tim thường có sự kết hợp cả 2 yếu tố này: khi mỡ lắng xuống xung quanh thành mạch chúng tạo ra những mảng xơ vữa, theo thời gian khối mỡ này dày lên, làm cho lòng mạch hẹp lại gây cản trở dòng máu lưu thông. Kết hợp với cục máu đông sẽ dẫn đến tắc hoàn toàn mạch vành và nhồi máu cơ tim xảy ra.
Nguy cơ gây nhồi máu cơ tim
Mỡ máu cao
Chỉ số lipid trong máu cao là nguy cơ của rất nhiều bệnh lý tim mạch. Cholesterol nằm ở vách mỏng giữa các động mạch và giữa cả các cơ tim. Khi lượng cholesterol tăng cao sẽ khiến lớp mỡ ở thành động mạch dày dần lên dẫn đến giảm kích thước lòng mạch, cản trở sự lưu thông của dòng máu khiến các tế bào tiểu cầu bị giữ lại bám dính vào lâu dần hình thành nên các mảng xơ vữa. Khi mảng xơ vữa bong tróc trong lòng mạch sẽ tạo nên các cục máu đông hay còn gọi là cục huyết khối..
Cục huyết khối càng lớn càng chèn ép vào lòng mạch nhiều làm thu nhỏ diện tích trong lòng mạch thậm chí có thể gây bít tắc hoàn toàn lòng mạch ảnh hưởng đến khả năng vận chuyển máu và oxy đến các cơ quan trong cơ thể, giảm sự nuôi dưỡng các cơ quan. Lúc này tim phải tăng hoạt động để đảm bảo việc tưới máu nên dẫn đến tình trạng thiếu máu cơ tim và xuất hiện những cơn đau thắt ngực.
Cao huyết áp
Bệnh nhân cao huyết áp cũng có nguy cơ nhồi máu cơ tim cao hơn bình thường. Cao huyết áp làm tăng áp lực cho tim, khiến cơ tim dày lên và cứng hơn. Tình trạng cứng cơ tim này là không bình thường và làm cho tim hoạt động bất thường. Nó còn làm tăng nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim, suy thận và suy tim sung huyết.
Khi tình trạng cao huyết áp xảy ra cùng với các yếu tố nguy cơ khác như béo phì, hút thuốc, nồng độ cholesterol trong máu cao hoặc tiểu đường thì nguy cơ nhồi máu tim hoặc đột quỵ thậm chí còn cao hơn.
Đái tháo đường
Nghiên cứu y khoa đã chỉ ra ở những người bị đái tháo đường sẽ có nguy cơ bị bệnh tim mạch cao gấp 2-3 lần so với các bệnh lý khác. Đường huyết tăng cao sẽ gây tổn thương đến cơ tim và làm rối loạn nhịp tim, đồng thời cũng làm tăng nguy cơ hình thành các cục huyết khối gây bít tắc lòng mạch dẫn đến nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não.
Ngoài những yếu tố trên, những yếu tố có thể làm tăng nguy cơ bị nhồi máu cơ tim khác như béo phì, rối loạn chuyển hóa lipid, hút thuốc lá, tuổi tác hay do di truyền trong tiền sử gia đình…
Hút thuốc lá
Người hút thuốc sẽ có nguy cơ mắc bệnh tim mạch vành cao hơn nhiều so với người không hút thuốc.
Hút thuốc lá là một yếu tố nguy cơ có tác động độc lập gây đột tử do tim ở bệnh nhân mắc bệnh tim mạch vành. Hút thuốc lá còn tương tác với các yếu tố nguy cơ khác làm gia tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh tim mạch vành. Hít khói thuốc lá từ người khác làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim ngay cả với người không hút thuốc.
Rượu bia
Uống nhiều rượu bia có thể làm tăng huyết áp và tăng nguy cơ mắc bệnh cơ tim, đột quỵ, ung thư và các bệnh khác. Nó còn góp phần làm tăng nồng độ triglycerides và gây loạn nhịp tim. Ngoài ra, uống rượu bia quá mức còn góp phần gây béo phì, nghiện rượu, tự tử và tai nạn.
Biểu hiện lâm sàng và triệu chứng của nhồi máu cơ tim
Việc phát hiện kịp thời các triệu chứng lâm sàn của bệnh nhồi máu cơ tim sẽ đóng vai trò chủ chốt trong việc giảm thiểu tỷ lệ tử vong do nhồi máu cơ tim cấp. Các triệu chứng xuất hiện rất đa dạng, phổ biến gồm có những triệu chứng sau như tức nặng ngực, đau ở ngực, lưng, hàm và các nơi khác ở nửa trên cơ thể kéo dài trên 1 phút hoặc biến mất và quay trở lại, khó thở, đổ mồ hôi lạnh, buồn nôn, nôn, choáng váng hay chóng mặt đột ngột, nhịp tim nhanh, khả năng gắng sức bị giảm sút…Đau ngực là triệu chứng thường gặp nhất. Bạn có thể có cảm giác đau nhói ngực vùng trước tim, lan ra vai, tay, lên cổ, răng, hàm hoặc lan sau lưng. Đôi khi, bạn chỉ có cảm giác nặng ngực như ai bóp chặt quanh ngực. Cơn đau có thể nhẹ hoặc nặng.
Khi phát hiện những triệu chứng trên nên nhanh chóng đến bệnh viện để kịp thời cấp cứu xử trí tránh những trường hợp tử vong đáng tiếc xảy ra.
Phòng ngừa nguy cơ tử vong từ bệnh lý nhồi máu cơ tim
Kiểm tra sức khỏe thường xuyên
Hãy đảm bảo các yếu tố nguy cơ như chỉ số đường huyết, chỉ số mỡ máu, huyết áp… luôn trong mức ổn định, không tăng giảm bất thường bằng việc kiểm tra sức khỏe thường xuyên
Có hai nhân tố gây nên nguy cơ bệnh mạch vành mà không hề có triệu chứng ở giai đoạn đầu là mỡ trong máu cao và tăng huyết áp. Nhiều người có nguy cơ tiềm ẩn này nhưng vẫn có thể sống bình thường mà không thấy có triệu chứng nào cả. Do đó, cần kiểm tra sức khỏe định kỳ đều đặn để phát hiện những yếu tố nguy cơ tiềm ẩn khi nó còn chưa gây ra bệnh lý nguy hiểm sẽ giảm thấp nhất nguy cơ mắc bệnh mạch vành.
Một lời khuyên là mọi người nên kiểm tra cholesterol toàn phần, cholesterol LDL (cholesterol xấu) và cholesterol HDL (cholesterol tốt) từ độ tuổi 20. Nếu cholesterol toàn phần dưới 200mg/dl và cholesterol HDL trên 35mg/dl, nên kiểm tra lại máu sau 5 năm.
Riêng những người có nồng độ cholesterol toàn phần cao nên kiểm tra thường xuyên hơn. Huyết áp cũng nên kiểm tra thường kỳ 2 năm/lần. Bởi nhiều lúc huyết áp tăng lên mà chúng ta không biết được. Kiểm tra sức khỏe thường kỳ rất quan trọng, đặc biệt đối với những người có yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, tăng cholesterol máu, đái tháo đường, tiền sử gia đình nhiều người bị nhồi máu cơ tim.
Chế độ ăn uống khoa học
Chế độ ăn uống lành mạnh là một trong những vũ khí tốt nhất để phòng chống bệnh tim mạch. Loại (và số lượng) thực phẩm tiêu thụ có thể ảnh hưởng đến các yếu tố nguy cơ có thể kiểm soát khác, như cholesterol, huyết áp, tiểu đường và thừa cân.
Các bạn hãy chọn thực phẩm giàu dinh dưỡng, trong đó có chứa vitamin, khoáng chất, chất xơ và các chất dinh dưỡng khác, nhưng có lượng calo thấp hơn so với thực phẩm thiếu dinh dưỡng. Chọn chế độ ăn nhiều rau củ, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt. Chế độ ăn có lợi cho tim mạch còn bao gồm các sản phẩm từ sữa ít béo, thịt gia cầm, cá, các loại đậu, các loại hạt và dầu thực vật không thuộc miền nhiệt đới. Đảm bảo hạn chế ăn đồ ngọt, thức uống có đường và thịt đỏ.
Để duy trì cân nặng khỏe mạnh, bạn hãy kết hợp chế độ ăn uống với hoạt động thể chất để sử dụng hết lượng calo mà bạn đã hấp thu.
Tránh xa rượu bia và thuốc lá
Tránh xa 2 tác nhân hàng đầu là nguyên nhân có thể gây nên nhồi máu cơ tim. Bên cạnh đó, nên lưu ý những điểm quan trọng sau trong chế độ sinh hoạt hằng ngày để giảm thiểu rủi ro tử vong từ bệnh lí nhồi máu cơ tim có thể ập đến bất cứ lúc nào.
Lối sống lành mạnh để giảm các yếu tố nguy cơ
Ngủ đủ giấc, đi ngủ vào một khoảng thời gian cố định trước 23h, thường xuyên vận động để gia tăng lượng hormone serotonin bảo vệ chức năng của tim và hạn chế sử dụng điện thoại, laptop khi đã lên giường đi ngủ. Bằng những cách này, lượng cholesterol xấu trong máu sẽ giảm đi, huyết áp cân bằng cũng như quá trình lưu thông máu diễn ra thuận lợi hơn.
Vận động 30 phút/ngày, 5 ngày/tuần (bơi, đi bộ, đi xe đạp,…) giúp cải thiện nhịp tim, tăng mức hấp thụ oxi, ổn định quá trình lưu thông máu và đẩy lùi các nguy cơ đột quỵ, suy tim,…
Giải tỏa căng thẳng là một trong những phương pháp làm giảm nguy cơ về bệnh tim mạch. Lời khuyên được các bác sĩ đưa ra để giúp bạn sở hữu một tinh thần thoải mái là tập hít thở sâu, thiền và tham dự một lớp học yoga. Những biện pháp này có thể làm dịu sự căng thẳng của bạn, cải thiện tình trạng mất cân bằng trong hệ thần kinh.
Việc phòng bệnh lúc nào cũng quan trọng hơn phải trị bệnh. Vì vậy, Sức khỏe và công nghệ mong là độc giả hãy quan tâm sức khỏe bản thân bằng những giải pháp trên để hạn chế nguy cơ tử vong cũng như những biến chứng không mong muốn từ bệnh lý nhồi máu cơ tim.
Nếu có góp ý nào cần chia sẻ, hãy gửi thư cho chúng tôi qua email: suckhoecongnghe789@gmail.com nhé. Mọi đóng góp của quý bạn đọc luôn có ý nghĩa quan trọng đối với chúng tôi!
Discussion about this post