Nhiều người cho rằng điều trị bệnh theo phương pháp đông y với các loại thảo dược tự nhiên sẽ an toàn 100%, không gây tác dụng và có thể dễ dàng tự ý sử dụng bất cứ lúc nào. Tuy nhiên, cũng giống như Tây y, cho dù là điều trị bệnh bằng thảo dược đông y, bệnh nhân cũng phải lưu ý và cực kì cẩn trọng nếu không muốn có những rủi ro đáng tiếc xảy ra.
Tìm hiểu về Đông y – nền y học nổi tiếng của phương Đông
“Đông y” là thuật ngữ được sử dụng song song với “Y học cổ truyền”, dùng để chỉ nền y học có nguồn gốc Trung Quốc và Việt Nam xưa, để phân biệt với “Tây y” (Y học hiện đại). Các bài thuốc đông y thường bao gồm các loại thảo mộc tự nhiên có dược tính tính chữa bệnh hiệu quả được kết hợp với nhau.
Nguyên liệu dùng làm thuốc Đông y đa số là thảo mộc bao gồm hoa, quả, lá, thân cây, rễ cây. Nguyên liệu này sau khi thu hái về thì được phơi hoặc sấy khô gọi là dược liệu. Các dược liệu này được các thầy thuốc mua về bào chế thành phẩm gọi là thuốc Đông y. Việc bào chế dược liệu sẽ giúp làm giảm bớt tính hàn, tính nhiệt của dược liệu, làm tăng tác dụng của thuốc Đông y.
Bản chất của phương thức chữa bệnh Đông y
Nếu phương pháp của Tây y dựa vào thành tựu của ngành khoa học hiện đại, theo giải phẫu, sinh lý, vi sinh.. thì phương thức chữa bệnh Đông y dựa theo lý luận của nền triết học cổ Trung Hoa – cân bằng giữa âm dương và ngũ hành. Việc chữa bệnh là nhằm thiết lập lại trạng thái cân bằng của 2 yếu tố này, khi âm dương và ngũ hành cân bằng thì cơ thể sẽ khỏe mạnh.
Quan niệm và phương pháp chữa bệnh dựa trên sự cân bằng và hài hòa này có mối quan hệ chặt chẽ với văn hóa của phương Đông luôn hướng đến sự hòa hợp “thiên nhân hợp nhất”, theo phương châm xử thế “dĩ hòa vi quý” chứ không chủ trương chế phục như phương Tây – đối đầu tiêu diệt trực tiếp mầm bệnh tật.
Để có thể cân bằng được âm dương và ngũ hành thì Đông y sử dụng 8 biện pháp cơ bản:
- Hãn (làm ra mồ hôi)
- Thổ (gây nôn)
- Hạ (thông đại tiện)
- Hòa (hòa giải)
- Ôn (làm ấm)
- Thanh (làm mát)
- Tiêu (tiêu thức ăn tích trệ), bồi bổ
Dựa trên mục tiêu chữa trị của Đông y là lấy lại trạng thái cân bằng do vậy các phương thuốc của Đông y tập trung vào việc nâng cao khả năng tự hồi phục, sức đề kháng, khống chế tự nhiên của cơ thể để khôi phục, chữa trị bệnh tật. Đông y luôn coi con người là gốc, là chủ thể quyết định còn bệnh là ngọn. Khi tinh thần và thể xác con người hòa hợp, thống nhất với nhau thì bệnh tật sẽ được khống chế, tiêu trừ.
Các phương thuốc Đông y là khác nhau, các loại dược liệu được phối trộn khác nhau tùy theo thể trạng của từng người bệnh cho dù là cùng mắc một loại bệnh. Phương thức này chính là tuân theo nguyên tắc “biện chứng luận trị”, tức là phỏng theo bệnh tình cụ thể ở từng người bệnh.
Những thành phần chính của một bài thuốc Đông y sẽ bao gồm vị thuốc chính hay còn được gọi là chủ dược- là vị thuốc nhằm giải quyết bệnh chính, tiếp theo là thuốc hỗ trợ: để tăng thêm tác dụng của vị thuốc.
Lưu ý khi trị bệnh bằng thảo dược đông y
Sai lầm khi cho rằng đông y không có tác dụng phụ, không chống chỉ định
Từ xưa tới nay, rất nhiều người cho rằng các loại thuốc y học cổ truyền đều an toàn, không độc vì chúng có nguồn gốc tự nhiên. Tuy nhiên, quan niệm này không đúng bởi vì đã là thuốc thì dù ở dạng nào cũng có thể gây hại nếu không được dùng đúng cách. Thuốc đông y cũng không phải là ngoại lệ.
Mỗi loại thảo dược đều tiềm ẩn một tác dụng phụ và chống chỉ định khác nhau. Thậm chí, về thực tế một số loài thảo dược bên cạnh công dụng chữa bệnh đều kèm theo một tính độc gây hại cho cơ thể. Điển hình như “khoản đông hoa” là vị thuốc chữa ho và viêm khí rất thông dụng tại Trung Quốc, Nhật Bản và nhiều nước châu u. Nhưng trong hoa, lá và rễ của nó đều có thành phần gây ung thư. Các nghiên cứu gần đây cho thấy, sử dụng “khoản đông hoa” với liều lượng lớn và lâu ngày có thể dẫn đến ung thư gan. Có trường hợp bệnh nhân uống trà lợi tiểu chế từ vị “thương lục” và phải vào viện cấp cứu trong tình trạng sốc. Khi nghiên cứu thì “thương lục” có các chất độc làm tổn thương dạ dày, ruột, tim và trung khu thần kinh, thậm chí có thể tử vong.
Một số loại thảo dược lại chống chỉ định dùng cho phụ nữ mang thai hoặc các bệnh nhân có vấn đề về gan, thận… Tuy nhiên, cho đến nay người ta chủ yếu đưa ra được công dụng chính của thảo dược mà ít có công trình nghiên cứu thực sự về tác dụng phụ và chống chỉ định của từng loại thảo dược nên bệnh nhân thường không để ý vấn đề này.
Tự đoán bệnh, tự bốc thuốc không cần khám bác sĩ, không cần chẩn đoán, xét nghiệm
Nếu như chỉ là những chứng ho cảm sổ mũi thông thường trong thời gian ngắn và bạn xác định không phải là bệnh lý nghiêm trọng thì có thể dùng một số loại thảo dược tự nhiên tại nhà để điều trị. Tuy nhiên, lại có không ít trường hợp bệnh nhân khi có triệu chứng bệnh lý bất thường kéo dài, có thể là tiềm ẩn của một bênh lý nghiêm trọng hơn vẫn cứ tùy tiện đoán bệnh, bốc thuốc mà lười đi khám bệnh. Họ cho rằng việc chẩn đoán xét nghiệm của bác sĩ cũng chẳng cần thiết chỉ phiền phức. Thậm chí cho rằng uống thuốc tây y còn có hại nên cứ dùng thuốc đông y theo hiểu biết của mình. Đến khi bệnh tình không thuyên giảm và ngày càng nặng hơn mới “đầu hàng” chịu đến bệnh viện để khám. Lúc này bệnh đã ở giai đoạn cuối và phát hiện chậm trễ nên điều trị gặp nhiều khó khăn. Thậm chí là không còn cơ hội sống sót.
Tùy ý kết hợp đông y và tây y vô tội vạ
Một số trường hợp lại tùy ý kết hợp đông y và tây y “vô tội vạ” theo ý thích với lí do “thuốc nào cũng là thuốc, uống nhiều thì hết nhanh”.Tuy nhiên, nhiều loại thuốc tây khi uống nếu dùng chung với thảo dược đông y song song sẽ làm giảm hiệu quả thuốc, thậm chí gây ra những tương tác không mong muốn. Ví dụ, đan sâm không nên dùng chung Propranolol vì Đan sâm sẽ làm mất tác dụng co mạch vành của propranolol và propranolol sẽ ngăn cản tác dụng làm giãn phế quản của đan sâm. Propranolol sẽ ngăn chặn tác dụng cường tim, giãn vành của xuyên khung nên cũng hạn chế dùng chung, dùng vị thuốc trạch tả (thuốc lợi tiểu) cùng thuốc lợi tiểu có thể dẫn tới tăng kali huyết…
Vì vậy, trước khi muốn sử dụng thuốc đông y, hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ và nên dùng tách ra sau một khoảng thời gian với thuốc tây y.
Bỏ phác đồ điều trị tây y để sử dụng 100% đông y .
Đây là trường hợp không hiếm gặp đối với các bệnh nhân mắc bệnh ung thư. Nhiều quan điểm cho rằng điều trị ung thư xạ trị, hóa trị, phẫu thuật sẽ làm di căn tế bào ung thư, làm bệnh nhân chết nhanh hơn vì các chất độc hóa học. Vì thế, họ bỏ phác đồ điều trị tại bệnh viện để theo các phương pháp đông y được cho là hiệu quả như thần dược và lành tính không tác dụng phụ. Mấy ai biết rằng, khi ung thư được phát hiện ở giai đoạn sớm, các liệu pháp tây y có thể điều trị loại bỏ khối u và hạn chế di căn, kéo dài thời gian sống của bệnh nhân. Việc từ bỏ cơ hội được điều trị mà chỉ theo đông y, đến khi quay lại bệnh viện đã lỡ mất cơ hội vàng. Vì vậy, đông y chỉ là một cách tăng cường sức đề kháng và hỗ trợ bệnh nhân trong quá trình điều trị, hãy tuân thủ đúng các chỉ định của bác sĩ tây y để có thể tiêu diệt tận gốc tế bào gây bệnh hiệu quả hơn.
Dùng thuốc quá liều và kéo dài
Thảo dược cũng giống như một số loại thuốc tây y đều có tác dụng phụ và nguyên tắc sử dụng. Việc dùng thuốc quá liều và trong một thời gian dài có thể gây nên những tổn hại cho cơ thể như: ngộ độc, suy thận, …
Nói tóm lại, cho dù là phương pháp tây y hay đông y thảo dược tự nhiên đều sẽ có những ưu nhược điểm nhất định. Vì vậy, để đảm bảo an toàn và hiệu quả khi sử dụng đều nên tuân theo sự chỉ định của đội ngũ y bác sĩ, thầy thuốc có chuyên môn rõ ràng. Hoặc ít nhất bạn cũng nên tự tìm hiểu thông qua sách báo về những loại thảo dược hoặc phương pháp đông y mình đang sử dụng có tác dụng phụ không và chỉ định sử dụng như thế nào để tránh những rủi ro về sau.
Nếu có góp ý nào cần chia sẻ, hãy gửi thư cho chúng tôi qua email: suckhoecongnghe789@gmail.com nhé. Mọi đóng góp của quý bạn đọc luôn có ý nghĩa quan trọng đối với chúng tôi!
Discussion about this post