Phòng ngừa nguy cơ bệnh lý mạch máu từ béo phì

Béo phì là nguyên nhân làm rối loạn lipid máu, khiến tăng nồng độ triglycerid và LDL-cholesterol, làm giảm nồng độ HDL-cholesterol trong máu. Đó là nguy cơ rất lớn gây hẹp các mạch máu, là nguyên nhân của nhồi máu cơ tim, tắc mạch não, mạch tạng, mạch chi, tai biến …Vì vậy, những đối tượng thừa cân, béo phì thường được khuyên nên tầm soát bệnh lý mạch vàng định kỳ để kịp thời nhận biết và kiểm soát rủi ro.

Tỉ lệ người thừa cân, béo phì gia tăng ở xã hội hiện đại

Hiện tượng dân số thuộc diện thừa cân và béo phì đang có xu hướng phổ biến và tăng nhanh trong cộng đồng, là một trong những vấn đề nổi cộm ở các nước phát triển và có xu hướng tăng mạnh ở các nước đang phát triển. Theo báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) năm 2016 trên thế giới tỷ lệ thừa cân, béo phì là 39% ở nữ giới và 39% ở nam giới từ 18 tuổi trở lên, tỷ lệ này ở trẻ em và thanh thiếu niên ( 5 -19 tuổi) là 18%. Tại Việt Nam số người thừa cân béo phì đang ngày càng gia tăng ở cả trẻ em và người lớn. Theo kết quả nghiên cứu của cục Y tế dự phòng Bộ Y tế thì tỷ lệ thừa cân béo phì ở nước ta hiện nay là 25%.

Nguy cơ béo phì gây ra cho sức khỏe

Có 2 dạng béo phì. Dạng béo phì thứ nhất, mỡ thừa thường tập trung ở vùng bụng và gặp nhiều hơn ở nam giới (trường hợp này thường gọi là “bụng bia” hay người hình quả táo). Dạng béo phì thứ hai, cơ thể bị tăng tích lũy mỡ ở vùng mông và đùi, thường gặp ở phụ nữ (người hình quả lê). Nguy cơ mắc bệnh tim mạch gia tăng chủ yếu đối với những người béo phì ở bụng, đặc biệt là bệnh mạch vành và đột quỵ.

Nếu là nam giới, để phòng tránh bệnh tim mạch do béo phì, tốt nhất không nên để kích thước vòng bụng vượt quá 90% vòng mông. Nếu là phụ nữ, nên duy trì con số này dưới 80%.

Nguyên nhân gây béo phì

Béo phì do ăn uống chưa đúng cách

Chế độ ăn uống chính là những yếu tố hàng đầu tác động đến tình trạng béo phì. Những người có chế độ ăn nhiều loại thực phẩm nhiều năng lượng, thực phẩm nhiều mỡ, nhiều đường hoặc muối, các loại thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh hoặc những loại đồ uống có gas,… sẽ dẫn tới thừa năng lượng và tích tụ, dần trở thành thừa cân, béo phì.

Béo phì do thường xuyên căng thẳng

Nhiều người cho rằng chỉ có tinh thần thoải mái, ăn uống nhiều mới có thể gây ra béo phì thì đó là chưa chính xác hẳn đâu. Thực ra, bạn có biết sự căng thẳng và lo âu cũng là một trong những “thủ phạm” gây ra tình trạng thừa cân, béo phì. Cụ thể, sự căng thẳng, lo lắng sẽ khiến cơ thể tạo ra peptit và chính hợp chất này sẽ thúc đẩy việc hình thành các khối mỡ, đặc biệt là những khối mỡ vùng bụng.

Béo phì do ăn thực phẩm gluten

Gluten được cho là nguyên nhân béo phì và cũng chính là nguyên nhân gây ra rất nhiều vấn đề về sức khỏe. Những phụ nữ ở giai đoạn mãn kinh, khi nội tiết tố bị mất cân bằng, suy giảm nội tiết tố sẽ dễ gặp phải tình trạng béo phì do thực phẩm gluten. Gluten là một loại carbonhydrate khiến cơ thể dễ bị tăng cân và gặp phải một số tình trạng như táo bón, ăn không tiêu, viêm ruột. Gluten là chất có nhiều trong bánh mì, các loại mỳ ống, pizza, hay các loại bánh ngọt,…

Béo phì do tình trạng rối loạn chuyển hóa

Những người có vấn đề về tâm lý hay mắc các bệnh về đường hô hấp dễ bị rối loạn chuyển hóa. Khi bị rối loạn chuyển hóa lipid (do hệ thần kinh và nội tiết tố điều khiển) sẽ khiến cơ thể có xu hướng tích tụ nhiều mỡ và gây ra tình trạng thừa cân, béo phì. Bên cạnh đó, những đối tượng bị suy giảm chức năng tuyến thượng thận, tuyến giáp, tuyến yên cũng dễ bị thừa cân, béo phì.

Chuyên gia khuyên bạn: Nên có một chế độ ăn khoa học, hãy ăn nhiều thực phẩm chứa nhiều vitamin, chất xơ, đồng thời giảm lượng tinh bột và hạn chế thức ăn có chứa nhiều dầu mỡ. Bên cạnh đó, hãy tăng cường vận động giúp cơ thể dẻo dai, săn chắc và khỏe mạnh.

Béo phì do gen di truyền

Gen FTO được cho là loại gen gây thèm ăn và tăng nguy cơ bị tiểu đường, béo phì. Nếu bố mẹ bị béo phì thì con cái cũng có nguy cơ béo phì cao hơn so với những trường hợp khác. Vì vậy, nếu thuộc đối tượng gen di truyền béo phì thì các chuyên gia khuyên bạn nên vận động mỗi ngày cũng như áp dụng chế độ dinh dưỡng khoa học để hạn chế nguy cơ béo phì.

Béo phì do lười vận động

Cơ thể dung nạp thức ăn và tạo ra năng lượng trong quá trình trao đổi chất. Nếu những năng lượng này không được sử dụng hết nó sẽ hình thành mỡ thừa, tích tụ lại cơ thể và gây béo phì. Chính vì thế, những người lười vận động có nguy cơ rất cao đối với thừa cân, béo phì, đặc biệt ở vùng mông, đùi, bụng. Việc thường xuyên tập luyện thể dục thể thao có ý nghĩa rất quan trọng trong việc kiểm soát lượng mỡ thừa, hạn chế tình trạng béo phì.

Mối liên hệ giữa béo phì và tim mạch cũng như các bệnh lý mạch vành

Béo phì và tim mạch có liên quan đến nhau. Béo phì là yếu tố nguy cơ gây ra bệnh tim mạch và hàng loạt các bệnh lý mãn tính khác, chẳng hạn như đái tháo đường, tăng huyết áp, nhồi máu cơ tim, xơ vữa động mạch, sỏi thận, bệnh xương khớp, thậm chí là ung thư. Các nghiên cứu cho thấy nguy cơ mắc các bệnh mạch vành do béo phì gây ra tăng gấp 4 lần so với người có cân nặng bình thường. Đồng thời, béo phì cũng làm tăng nguy cơ đột quỵ lên 6 lần, nguy cơ tăng huyết áp lên đến 12 lần, nguy cơ mắc tiểu đường tăng 6 lần so với những người có chỉ số BMI ở mức cân đối.

Bên cạnh đó, béo phì khiến nguy cơ tăng các bệnh mạch vành. Mỡ, cholesterol làm hẹp mạch vành, cản trở lượng máu vận chuyển đến nuôi tim, gây thiếu máu cơ tim, nhồi máu cơ tim rất nguy hiểm. Suy tim là hậu quả hầu như tất yếu của các bệnh tim mạch và có tỉ lệ tử vong rất cao.

Béo phì còn làm rối loạn lipid máu, khiến tăng nồng độ triglycerid và LDL-cholesterol, làm giảm nồng độ HDL-cholesterol trong máu. Đó là nguy cơ rất lớn gây hẹp các mạch máu, là nguyên nhân của nhồi máu cơ tim, tắc mạch não, mạch tạng, mạch chi …

Đặc biệt, khả năng dẫn đến đột qụy ở người béo phì cao hơn nhiều lần người bình thường. Người có BMI lớn hơn 30 dễ bị tử vong do bệnh tai biến mạch máu não, xơ vữa động mạch.Thậm chí, ở những người béo phì mức độ thấp cũng phải cẩn trọng nếu có thêm các yếu tố nguy cơ khác (tiểu đường tuýp 2, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu) thì nguy cơ đột quỵ vẫn có thể xảy ra.

(Tham khảo thông tin bệnh viện Bạch Mai)

Bệnh mạch vành thường diễn tiến âm thầm và biểu hiện qua những triệu chứng thoáng qua. Tuy nhiên về lâu dài, bệnh mạch vành có nguy cơ dẫn đến nhiều bệnh lý tim mạch nguy hiểm như suy tim, nhồi máu cơ tim, đột quỵ, thậm chí dẫn tới tử vong nếu không được phát hiện sớm và có biện pháp điều trị phù hợp. Vì vậy, việc hạn chế tình trạng béo phì để giảm nguy cơ các bệnh lý mạch máu xảy ra là vô cùng quan trọng. Nếu bạn đã là “nạn nhân” của béo phì thì việc nên làm là hãy thường xuyên tầm soát bệnh lý mạch máu để kịp thời kiểm soát các nguy cơ.

Nếu có góp ý nào cần chia sẻ, hãy gửi thư cho chúng tôi qua email: suckhoecongnghe789@gmail.com nhé. Mọi đóng góp của quý bạn đọc luôn có ý nghĩa quan trọng đối với chúng tôi!