Hàng loạt những ứng dụng công nghệ nano như dao nano, hệ dẫn truyền nano đưa thuốc hướng trúng đích, công nghệ bào chế dược liệu nano… đã mở ra trang mới cho nền y học hiện đại trong cuộc chiến điều trị ung thư. Đây là những hi vọng lớn lao để các bệnh nhân tin rằng ung thư chưa phải là hồi kết.
Ung thư – nỗi ám ảnh nhân loại
Mọi người đều cho rằng, bất kì bệnh nhân nào cầm trên tay kết quả kết luận đã mắc ung thư đều như cầm một bản án tử. Tinh thần và sức khỏe đều sẽ suy sụp. Bởi vì suốt hàng thập kỷ qua, ung thư là một trong những nỗi đau đầu của y học. Thông thường, ung thư không có những biểu hiện cụ thể quá rõ ràng và những triệu chứng bệnh thường bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với các bệnh lành tính khác. Đến khi bệnh nhân đi khám và phát hiện đều đã ở giai đoạn gần cuối hoặc cuối. Việc điều trị lúc này chỉ để hạn chế sự di căn của tế bào ung thư, cố gắng kéo dài thời gian sống của bệnh nhân. Tuy nhiên, việc áp dụng các liệu pháp điều trị như hóa trị, xạ trị, phẫu thuật… đều ít nhiều gây ra tác dụng phụ, ảnh hưởng đến sức khỏe của người bệnh. Vì vậy, việc lựa chọn giải pháp nào để hạn chế những đau đớn cho bệnh nhân và tăng hiệu quả tiêu diệt tế bào ung thư luôn được đội ngũ y bác sĩ không ngừng nghiên cứu, tìm kiếm.
Công nghệ nano và những ứng dụng trong cuộc chiến đối đầu ung thư
Công nghệ nano (Nanotechnology) là một công nghệ mang tính khoa học, công nghệ kiến thiết và mang tính thiết kế chuyên sâu tiến hành trên quy mô nano (nanoscale) với cấp độ siêu khoảng 1-100 nanometers. Khoa học nano (Nanoscience) và công nghệ nano (Nanotechnology) là nghiên cứu và ứng dụng các vật rất nhỏ và thường được ứng dụng xuyên suốt các ngành khoa học như hóa học, sinh học, vật lý, khoa học vật liệu và công nghệ.
Công nghệ nano có nhiệm vụ chế tạo các nguyên liệu, thiết bị và hệ thống hữu ích nhờ các thao tác, sắp xếp ở mức nguyên tử, phân tử và các cấu trúc siêu phân tử giới hạn kích thước 1 – 100 nano mét (nm) (1nm = 1 phần triệu milimét), đồng thời khai thác các đặc tính và hiện tượng mới xuất hiện khi vật chất ở kích thước nano.
Dao nano
Dao nano (nanoknife) là một kỹ thuật điều trị ung thư mới giúp cắt bỏ hoàn toàn khối u mà không gây ảnh hưởng đến các tổ chức xung quanh khối u. Kỹ thuật này dựa trên nguyên lý dòng điện không thể đảo ngược tại các lỗ thủng trên bề mặt tế bào để dần dần phá hủy khối u. Dao nano (nanoknife) là một kỹ thuật điều trị ung thư mới giúp cắt bỏ hoàn toàn khối u mà không gây ảnh hưởng đến các tổ chức xung quanh khối u. Kỹ thuật này dựa trên nguyên lý dòng điện không thể đảo ngược tại các lỗ thủng trên bề mặt tế bào để dần dần phá hủy khối u.
Ưu thế đầu tiên của kỹ thuật dao nano là thời gian thực hiện nhanh, với khối u có đường kính khoảng 3cm thì thời gian tiêu hủy là khoảng 5 phút. Mỗi cặp châm có thể phát ra 90 tia mạch điện trong thời gian 1micro giây (1 giây = 1.000.000 micro giây). Có thể điều trị các khối u ở vị trí khác nhau trong cùng một lúc để rút ngắn thời gian. Một trong những ưu điểm hàng đầu của công nghệ dao nano là có thể bảo vệ các tổ chức bên trong khu vực tiêu hủy như mạch máu, dây thần kinh, cấu trúc tiết niệu… Quá trình điều trị ung thư gan bằng công nghệ dao nano cho thấy, sau khi điều trị, các kết cấu quan trọng trong mô gan như động mạch, tĩnh mạch gan, tĩnh mạch chủ, ống dẫn mật đều không bị tổn thương.
Với những phương pháp điều trị truyền thống, những khối u nằm ở vị trí nguy hiểm như gần mạch máu lớn, gần ống mật, ống tụy, tĩnh mạch gan… sẽ rất khó tiến hành trị liệu. Đặc biệt, việc tiêu hủy những khối u xung quanh đốt sống hoặc khối u tuyến tiền liệt sẽ rất dễ gây tổn thương thần kinh dẫn đến bại liệt. Trong các trường hợp này, sử dụng công nghệ dao nano có thể tiêu hủy khối u mà không làm ảnh hưởng đến các đường ống và dây thần kinh, tăng hiệu quả điều trị và đảm bảo an toàn cho người bệnh.
Cơ chế hoạt động của dao nano là dùng điện lượng để đâm xuyên màng tế bào, từ đó tiêu diệt tế bào ung thư. Trong quá trình này sẽ không tạo ra nhiệt lượng khiến các cấu trúc protein và DNA bị biến chất hoặc phá hủy (khi các cấu trúc này bị phá hủy sẽ không thể sửa chữa được). Hơn nữa, nhiệt lượng có thể phát tán theo mạch máu trong quá trình trị liệu khiến cho hiệu quả điều trị không được triệt để, tồn tại các khu vực không được tiêu hủy hoàn toàn dẫn tới nguy cơ tái phát cao. Công nghệ dao nano cho phép xử lý các loại khối u tùy vào đặc điểm như vị trí, kích thước, hình dạng với ưu điểm là ranh giới trị liệu rất rõ ràng giữa khu vực điều trị và khu vực khỏe mạnh. Độ dày của vết rạch chỉ là 1 – 2 đơn vị tế bào. Nhờ đó có thể giảm thiểu đáng kể nguy cơ tái phát sau điều trị. Phương pháp trị liệu truyền thống thông qua năng lượng nhiệt là làm biến chất các mô Protein dẫn đến đông máu hoại tử, theo đó toàn bộ khu vực tiêu hủy sẽ bị hoại tử và không thể phục hồi. Công nghệ dao nano hoạt động theo quy chế dẫn dắt tế bào ung thư xuất hiện và tự tiêu hủy, thúc đẩy tái tạo và khôi phục các cấu trúc mô bình thường thông qua miễn dịch hệ trung gian.
Quá trình thực hiện tiêu hủy khối u bằng dao nano được theo dõi bằng hình ảnh qua siêu âm, CT và MRI. Nhờ đó, bác sĩ có thể điều khiển dao nano xác định đúng vị trí khối u, định vị kim đầu dò, theo dõi quá trình tiêu hủy. Toàn bộ biến hóa của các mô bị tiêu hủy sẽ được quan sát kỹ lưỡng, giúp tăng độ chính xác và đảm bảo an toàn cho người bệnh. Cũng theo GS Bành Hiểu Xích điều trị ung thư bằng kỹ thuật dao nano tỷ lệ thành công lên đến 95%. Do đó, đã kéo dài sự sống cho hàng ngàn bệnh nhân bằng kỹ thuật Dao nano.
(Tham khảo thông tin Bệnh viện Bạch Mai và Suckhoedoisong)
Hệ dẫn truyền thuốc nano
Bên cạnh dao nano, hệ dẫn truyền thuốc nano cũng là một “con át chủ bài” của y học khi dùng tuyên chiến bệnh ung thư. Trong công nghệ dược phẩm, các hệ dẫn thuốc nano đã cho thấy những ưu thế vượt trội so với các hệ dẫn thuốc truyền thống thông qua việc nâng cao hiệu lực chữa trị của các loại thuốc.
Công nghệ nano đã tạo ra hàng loạt vật liệu mới, kích thước từ vài nanomet tới 100 nanomet được sử dụng trong nghiên cứu các dạng thuốc mới có khả năng vận chuyển dược chất đến các bộ phận mong muốn trong cơ thể với liều lượng thích hợp và theo đúng thời gian mong muốn.
Khả năng lưu thông của thuốc trong hệ tuần hoàn là một trong những yếu tố quan trọng góp phần tạo ra hiệu lực chữa trị của thuốc. Nếu tốc độ đào thải thuốc lớn hay nói cách khác thời gian lưu thông ngắn thì sẽ phải tăng liều lượng và số lần sử dụng thuốc nhằm duy trì nồng độ hiệu lực của thuốc. Bất kì loại thuốc nào khi đưa vào cơ thể đều trải qua quá trình đào thải gây ra bởi những đại thực bào tồn tại trong hệ lưới nội mô của cơ thể. So với những hệ dẫn thuốc truyền thống, những hệ dẫn thuốc nano sở hữu kích thước nhỏ có thể thoát khỏi quá trình đào thải này. Kích thước càng nhỏ, tốc độ đào thải sẽ càng chậm. Nghiên cứu trên những hạt nano polystyrene có kích thước nằm trong khoảng từ 50 – 500nm đã cho thấy những hạt nano có kích thước nhỏ hơn 100nm tốc độ đào thải thấp hơn 2 lần so với những hạt có kích thước lớn hơn.
Đặc biệt, trong việc chữa trị ung thư, những hệ dẫn thuốc nano giúp cải thiện tính tan (đối với các loại thuốc không tan), nâng cao thời gian lưu thông của thuốc trong hệ tuần hoàn, tập trung thuốc tại vùng khối u thông qua hai cơ chế hướng đích: bị động và chủ động.
Tuy nhiên, tùy vào loại bệnh ung thư, thể trạng bệnh nhân mà bác sĩ sẽ đưa ra những giải pháp điều trị tương ứng. Hi vọng, nền y học hiện đại sẽ không ngừng nghiên cứu và sớm giành lấy chiến thắng trong cuộc chiến đấu trường kỳ hàng thập kỷ qua với nỗi ám ảnh mang tên ung thư.
Nếu có góp ý nào cần chia sẻ, hãy gửi thư cho chúng tôi qua email: suckhoecongnghe789@gmail.com nhé. Mọi đóng góp của quý bạn đọc luôn có ý nghĩa quan trọng đối với chúng tôi!
Discussion about this post