Suy giãn tĩnh mạch là một bệnh mãn tính thường gặp và được đánh giá là “khá hiền lành” vì không biểu hiện nhiều rủi ro nghiêm trọng. Chính điều này khiến nhiều bệnh nhân có vẻ thờ ơ trước những biến chứng của căn bệnh. Ít ai biết được rằng căn bệnh này hoàn toàn có khả năng gây chết người. Khi máu ứ trong lòng tĩnh mạch hình thành các cục máu đông, trôi về tim gây thuyên tắc động mạch phổi có thể gây tử vong.
Bệnh suy giãn tĩnh mạch là gì?
Suy tĩnh mạch là để chỉ những trường hợp máu tĩnh mạch không theo đường chảy bình thường mà trào ngược lại ngoại biên vốn đã bị ứ huyết.
Theo PGS. TS. BS. Nguyễn Hoài Nam: Đối với người trên 50 tuổi thì có đến 75-80% bị suy giãn tĩnh mạch. Tỷ lệ suy tĩnh mạch nông chi dưới là 44,1% và tỷ lệ có dòng trào ngược trong lòng tĩnh mạch là 34,8%. Hiểu biết về suy tĩnh mạch còn rất hạn chế: 92,5% bệnh nhân không biết về bệnh lý tĩnh mạch trước nghiên cứu và 91,8% bệnh nhân suy tĩnh mạch không được điều trị. Nhiều bệnh nhân rất thờ ơ, ngại đi khám. Thậm chí nhiều bác sĩ cũng coi nhẹ triều chứng và đa phần chỉ cho dùng các thuốc lợi tiểu, Aspirin…
Suy tĩnh mạch mạn tính chi dưới là tình trạng tĩnh mạch chi dưới bao gồm cả hệ thống tĩnh mạch sâu, nằm trong các khối cơ và hệ thống tĩnh mạch nông nằm ngay dưới da bị giãn, hệ thống van tĩnh mạch bị giảm chức năng. Tình trạng này dẫn đến hiện tượng rối loạn về huyết động học làm cho máu ứ trệ trong lòng tĩnh mạch và trở về tim khó khăn.
Nguyên nhân gây ra bệnh suy giãn tĩnh mạch
Máu di chuyển trong lòng tĩnh mạch theo chiều từ nông vào sâu và từ dưới lên trên nhờ hệ thống van mở ra khi máu đi về trung tâm, và đóng lại không cho máu chảy ngược. Cơ chế đóng, mở của van nhờ lực hút tạo bởi hoạt động của cơ hoành, sức hút của tim, áp lực âm vùng trung thất cùng lực đẩy do hoạt động của hệ thống cơ. Tùy theo vị trí và nguyên nhân của tổn thương bệnh giãn tĩnh mạch chi dưới được chia làm 4 nhóm:
- Nhóm giãn tĩnh mạch tiên phát hay còn gọi là giãn tĩnh mạch vô căn: trong nhóm này, ban đầu các tĩnh mạch bị giãn và dài ra sau đó các van tĩnh mạch mất dần chức năng.
- Nhóm giãn tĩnh mạch thứ phát, thường do viêm tĩnh mạch: Ở nhóm này các van tĩnh mạch bị mất chức năng trước, sau đó các tĩnh mạch mới bị giãn và dài ra.
- Giãn tĩnh mạch ở người có thai, do tác dụng của nội tiết tố sinh dục nữ và chèn ép của tử cung bị to ra khi có thai.
- Giãn tĩnh mạch bẩm sinh, nguyên nhân do bất thường của thành tĩnh mạch làm nghẹt tĩnh mạch sâu và dò động tĩnh mạch (dạng u máu hỗn hợp).
Đối tượng hay mắc bệnh suy giãn tĩnh mạch
Khi chúng ta ngày một lớn tuổi, các cơ quan trong cơ thể bị lão hóa, chức năng suy giảm dẫn đến nguyên nhân hình thành của bệnh suy giãn tĩnh mạch. Vì vậy, tỷ lệ người cao tuổi mắc bệnh luôn lớn hơn nhiều so với tỷ lệ người trẻ tuổi bị bệnh. Chính vì thế, việc chăm sóc sức khỏe cho những người cao tuổi phải được quan tâm đặc biệt.
Khi nghiên cứu về nguyên nhân gây bệnh, người ta nhận ra rằng người béo phì có nguy cơ mắc bệnh rất cao. Bởi vì tình trạng thừa cân béo phì thường khiến chúng ta mắc một số bệnh liên quan đến tim mạch, đặc biệt là bệnh suy giãn tĩnh mạch.
Bên cạnh đó, cần lưu ý những người có đặc thù công việc là phải đứng lâu hoặc vận động mạnh có khả năng cao bị bệnh. Khi làm việc, bạn nên vận động vừa sức và dành thời gian để cơ thể nghỉ ngơi, sẽ hạn chế nguy cơ mắc bệnh.
Một số người bị suy giãn tĩnh mạch chân là do ảnh hưởng gen di truyền của gia đình, ngoài ra người phụ nữ cũng là đối tượng thường bị bệnh. Lý do đó là hormone của họ bị thay đổi, rối loạn trong một số thời kỳ kinh nguyệt, mãn kinh hoặc khi có em bé.
Biến chứng của suy giãn tĩnh mạch
Theo các nghiên cứu có đến 2/3 bệnh nhân suy giãn tĩnh mạch gặp phải biến chứng. Hầu như các biến chứng của suy giãn tĩnh mạch đều diễn ra âm thầm nên bệnh nhân thờ ơ. Trước tiên là các biến chứng về rối loạn huyết động học: cẳng chân bệnh nhân bị sưng to, có triệu chứng đau buốt mặt sau cẳng chân, chuột rút về đêm.
Nặng hơn bệnh nhân có thể bị viêm tắc tĩnh mạch, chân nóng, sưng đỏ, các tĩnh mạch nông nổi rõ và viêm cứng. Giai đoạn cuối cùng có thể diễn tiến đến tình trạng giãn to toàn bộ hệ tĩnh mạch, các tĩnh mạch giãn rất lớn, ứ trệ tuần hoàn và rối loạn dinh dưỡng của da chân phía dưới gây viêm loét, nhiễm trùng rất khó điều trị.
Thậm chí, đến lúc cục thuyên tắc có thể tách rời khỏi thành tĩnh mạch, đi về tim và gây thuyên tắc động mạch phổi, một biến chứng rất nặng có thể đưa đến tử vong nếu không cấp cứu kịp thời.
Phương pháp điều trị suy giãn tĩnh mạch
Hiện nay, y học áp dụng các phương pháp điều trị chính sau nhằm kiểm soát hay chặn đứng sự trào ngược, loại bỏ trào ngược từ các tĩnh mạch nhánh và từ các mạch nối, cuối cùng là ngăn ngừa sự tràn ngập mô kẽ do dịch thấm ra từ các vi quản.
- Phòng ngừa: Phương pháp này nhằm chặn đứng sự trào ngược và làm cho các lực tác động lên dòng chảy của tĩnh mạch được tốt hơn. Bao gồm: Để chân cao khi nằm nghỉ, tập cơ mạnh hơn, tránh đứng hay ngồi lâu, mang vớ thun hay quấn chân bằng băng thun, sửa lại vị trí bàn chân đối với các dị tật, tránh béo phì, tập hít thở sâu, ăn chế độ có nhiều chất xơ để tránh táo bón v.v…
- Băng ép nhằm phục hồi áp suất chênh lệch giữa hai hệ thống tĩnh mạch nông và sâu thông qua hệ thống xuyên, giảm đường kính của lòng tĩnh mạch để tăng khả năng vận chuyển khi nghỉ ngơi cũng như khi gắng sức.
- Điều trị nội khoa với các thuốc làm bền thành mạch như Daflon, Rutin C, Veinamitol v.v…nhưng phần lớn chỉ có tác dụng trong giai đoạn đầu của giãn tĩnh mạch. Một số thầy thuốc chuyên khoa còn áp dụng phương pháp tiêm gây xơ tại chỗ với các thuốc làm xơ hóa lòng mạch máu.
- Phẫu thuật với hai phương pháp chính: Lấy bỏ các tĩnh mạch nông bị giãn gọi là phương pháp Stripping bằng một dụng cụ chuyên dùng cho phép rút các tĩnh mạch như chúng ta làm lòng gà và phương pháp Chivas lấy các đoạn tĩnh mạch bị giãn của hệ thống xuyên, đây là phương pháp điều trị khá triệt để có tỷ lệ tái phát thấp nhất.
Việc điều trị bệnh suy tĩnh mạch mạn tính chi dưới đòi hỏi sự kết hợp giữa dùng thuốc, phẫu thuật và tập vật lý trị liệu tại các trung tâm chuyên sâu về bệnh này như Bệnh viện Đại học Y dược, các khoa phẫu thuật mạch máu tại một số bệnh viện lớn khác. Bên cạnh đó, chi phí điều trị bệnh suy giãn tĩnh mạch ở phương pháp phẫu thuật đều khá tốn kém tài chính cũng như ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Vì vậy, việc phát hiện và điều trị kịp thời bệnh suy giãn tĩnh mạch là một giải pháp tối ưu.
Những dấu hiệu nhận biết khả năng bị bệnh suy giãn tĩnh mạch
Bệnh suy tĩnh mạch mạn tính thường có những triệu chứng sớm như:
- Mỏi chân, nhất là khi đi lại hay đứng nhiều
- Sưng phù mắt cá chân: Phù xung quanh mắt cá và thấy rõ vào buổi tối. Khi thấy sưng phù, có thể đã bị giãn tĩnh mạch với biểu hiện là các đường gân xanh nổi ngoằn ngoèo trên da.
- Chuột rút về đêm
- Cảm giác như có kiến bò và ngứa chân
Khi có các triệu chứng trên, bệnh nhân cần đến các đơn vị y tế để bác sỹ chuyên khoa về tĩnh mạch học để được thăm khám và chẩn đoán tình trạng bệnh có phải là suy giãn tĩnh mạch. Nếu đúng là suy giãn tĩnh mạch sẽ cần có phương pháp điều trị phù hợp.
Theo các chuyên gia về tĩnh mạch học trên Thế giới, khả năng tái phát của bệnh suy tĩnh mạch mạn tính chi dưới là khá cao có thể lên đến trên 30%. Vì đa phần bệnh nhân không tuân thủ phương pháp điều trị như dùng vớ y khoa, uống thuốc, không thay đổi chế độ dinh dưỡng và làm việc… nên việc điều trị gặp nhiều khó khăn.Vì vậy, để tránh những biến chứng nguy hiểm không mong muốn, bệnh nhân cần nghiêm túc tuân thủ phác đồ điều trị từ bác sĩ chuyên khoa để nhanh chóng cải thiện và kiểm soát tình hình bệnh suy giãn tĩnh mạch của mình.
Nếu có góp ý nào cần chia sẻ, hãy gửi thư cho chúng tôi qua email: suckhoecongnghe789@gmail.com nhé. Mọi đóng góp của quý bạn đọc luôn có ý nghĩa quan trọng đối với chúng tôi!
Discussion about this post